Η τιμή άνθρακα της ΕΕ είναι ένας από τους λίγους αριθμούς που καταλήγουν αθόρυβα σε σχεδόν κάθε λογαριασμό ρεύματος στην Ευρώπη. Για κάθε τόνο CO₂ που εκπέμπει ένας σταθμός ηλεκτροπαραγωγής, πρέπει να παραδώσει ένα δικαίωμα εκπομπής (EUA), και αυτό το κόστος ενσωματώνεται στην τιμή του ρεύματος που πουλάει. Τα ζωντανά γραφήματα παρακάτω, από τον ανεξάρτητο οργανισμό Ember, δείχνουν πόσο από το κόστος του ρεύματος από φυσικό αέριο και άνθρακα είναι κόστος άνθρακα και πώς έχει κινηθεί από το 2018.

Τι είναι η τιμή EUA;

Ένα EUA (EU Allowance) είναι το δικαίωμα εκπομπής ενός τόνου CO₂ στο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (EU ETS). Ο συνολικός αριθμός δικαιωμάτων (το «ανώτατο όριο») μειώνεται κάθε χρόνο, και οι επιχειρήσεις τα αγοράζουν σε δημοπρασίες ή τα διαπραγματεύονται σε χρηματιστήρια. Η τιμή τους καθορίζεται από την προσφορά και τη ζήτηση, οπότε ανεβοκατεβαίνει όπως κάθε εμπόρευμα.

Για έναν σταθμό ηλεκτροπαραγωγής, η τιμή άνθρακα γίνεται κόστος ανά μεγαβατώρα: τιμή EUA × τόνοι CO₂ ανά MWh. Αυτό ακριβώς δείχνει το πρώτο γράφημα.

Γράφημα 1: Κόστος καυσίμου και άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή από αέριο

Πώς το διαβάζετε: η σκούρα περιοχή είναι το κόστος του αερίου που καίγεται και η πράσινη το κόστος άνθρακα (τα EUA που πρέπει να παραδώσει ο σταθμός). Από το μενού πάνω αριστερά αλλάζετε ανάμεσα στον μέσο όρο της ΕΕ και σε μεμονωμένες χώρες, όπως Γερμανία, Ιταλία ή Ισπανία. Το γράφημα είναι στα αγγλικά.

Πηγή: Ember – European electricity prices and costs ↗, δεδομένα Montel. Το γράφημα ενημερώνεται από την Ember. Λόγω αδειοδότησης, τα δεδομένα δεν διατίθενται για λήψη.

Τι ξεχωρίζει: στην ενεργειακή κρίση του 2022 το κόστος του αερίου εκτινάχθηκε, ενώ το κόστος άνθρακα έμεινε ένα σχετικά λεπτό στρώμα. Στα πιο ήρεμα χρόνια, το μερίδιο του άνθρακα στο κόστος του ρεύματος από αέριο είναι πολύ πιο αισθητό.

Γράφημα 2: Κόστος ρεύματος από λιθάνθρακα και από αέριο

Το γράφημα δείχνει το βραχυπρόθεσμο οριακό κόστος (SRMC) παραγωγής μίας MWh από λιθάνθρακα και από αέριο, μαζί με καύσιμο και άνθρακα. Όταν η γραμμή του λιθάνθρακα βρίσκεται πάνω από του αερίου, οι μονάδες αερίου λειτουργούν φθηνότερα και το σύστημα εκπέμπει λιγότερο CO₂. Αυτή η «αλλαγή καυσίμου» είναι ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους η τιμή άνθρακα μειώνει τις εκπομπές. Με τα κουμπιά αλλάζετε περίοδο (ημερήσια, μηνιαία, ετήσια).

Πηγή: Ember, δεδομένα Montel. Οι συνεχείς γραμμές είναι ιστορικό κόστος και οι διακεκομμένες προβλέψεις. Άνοιγμα σε πλήρη οθόνη ↗

Από €/τόνο σε €/MWh: ένας γρήγορος κανόνας

Μια σύγχρονη μονάδα αερίου εκπέμπει περίπου 0,35–0,40 τόνους CO₂ ανά MWh, ενώ μια μονάδα άνθρακα περίπου 0,8–1,0 τόνο. Πολλαπλασιάστε με την τιμή EUA και έχετε το κόστος άνθρακα ανά MWh:

Ενδεικτικά νούμερα· οι πραγματικές εκπομπές εξαρτώνται από την απόδοση κάθε μονάδας.

Επειδή τις περισσότερες ώρες την τιμή χονδρικής την ορίζει η ακριβότερη μονάδα που χρειάζεται, αυτό το κόστος άνθρακα συχνά περνά στην τιμή όλου του ρεύματος εκείνης της ώρας, ακόμη και της ενέργειας από φωτοβολταϊκά και αιολικά.

Τι κινεί την τιμή άνθρακα;

• Το όριο που μικραίνει: λιγότερα δικαιώματα κάθε χρόνο σπρώχνουν την τιμή προς τα πάνω μακροπρόθεσμα.
• Το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς (MSR): αποσύρει πλεονάζοντα δικαιώματα όταν υπάρχουν πάρα πολλά στην αγορά.
• Οι τιμές του αερίου: το ακριβό αέριο κάνει τον άνθρακα πιο ελκυστικό και αυξάνει τη ζήτηση για EUA, ενώ το φθηνό αέριο έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.
• Οικονομία και καιρός: η βιομηχανική παραγωγή, ένας κρύος χειμώνας ή μια χρονιά με πολύ αέρα και ήλιο αλλάζουν το πόσο CO₂ εκπέμπεται.
• Πολιτικές αποφάσεις: νέοι στόχοι, η σταδιακή κατάργηση της δωρεάν κατανομής μαζί με τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) και το νέο ETS για κτίρια και οδικές μεταφορές επηρεάζουν τις προσδοκίες.

Ποιους αφορά;

• Νοικοκυριά: η τιμή άνθρακα είναι μέρος αυτού που πληρώνετε για το ρεύμα. Φωτοβολταϊκά στη στέγη, αντλία θερμότητας ή ενεργειακή αναβάθμιση μειώνουν την έκθεσή σας.
• Επιχειρήσεις: ενεργοβόρες εταιρείες, εισαγωγείς προϊόντων που καλύπτει ο CBAM και όσοι ετοιμάζουν ESG αναφορές ή αποτύπωμα άνθρακα.
• Επαγγελματίες ενέργειας και χρηματοοικονομικών: για προϋπολογισμό, αντιστάθμιση κινδύνου και ανάλυση επενδύσεων. Η σελίδα είναι ενημερωτική και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.

Σχετικά εργαλεία στο co2info.gr

• Εκτιμητής εύλογης αξίας EUA
• Προσομοιωτής δημοπρασιών EU ETS
• EU ETS Dashboard: εκπομπές και όριο
• Κόστος και κοινωνικές επιπτώσεις της τιμολόγησης άνθρακα
• Κατανομή κόστους και οφελών της EUA ανά τομέα

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί τα γραφήματα δεν δείχνουν την ίδια την τιμή EUA;

Δείχνουν το κόστος άνθρακα ανά MWh ρεύματος, δηλαδή την τιμή EUA πολλαπλασιασμένη με τις εκπομπές κάθε μονάδας. Αυτό είναι το νούμερο που μετράει για τις τιμές του ρεύματος. Για την τιμή ανά τόνο, δείτε τα αποτελέσματα των δημοπρασιών του EEX ή τις εξειδικευμένες σελίδες της Ember και της Sandbag.

Είναι αυτό το παλιό «Carbon Price Viewer»;

Η αρχική εφαρμογή Carbon Price Viewer δεν είναι πλέον διαθέσιμη. Τα γραφήματα αυτά προέρχονται από την Ember, που τα δημοσιεύει ανοιχτά και τα ενημερώνει τακτικά.

Μπορώ να κατεβάσω τα δεδομένα;

Όχι. Τα δεδομένα προέρχονται από τη Montel και, σύμφωνα με την Ember, δεν διατίθενται για λήψη λόγω αδειοδότησης. Μπορείτε να δείτε και να ενσωματώσετε τα γραφήματα, αναφέροντας την πηγή.

Υψηλότερη τιμή άνθρακα σημαίνει πάντα ακριβότερο λογαριασμό;

Όχι πάντα. Τις ώρες που οι ανανεώσιμες καλύπτουν τη ζήτηση, το κόστος άνθρακα επηρεάζει ελάχιστα. Μετράει κυρίως όταν την τιμή την ορίζουν μονάδες αερίου ή άνθρακα.

Πηγές: Ember, Sandbag, Ευρωπαϊκή Επιτροπή – EU ETS.