Πόσο CO₂ βγάζει πραγματικά ο πλανήτης; Ποια χώρα «φορτώνει» περισσότερο την ατμόσφαιρα, και πού βρίσκεται η Ελλάδα σε αυτή την εικόνα; Αντί να διαβάσετε άλλη μια λίστα με νούμερα, εξερευνήστε τα μόνοι σας. Ο διαδραστικός χάρτης παρακάτω δείχνει τις παγκόσμιες εκπομπές CO₂ ανά χώρα σε εκατομμύρια τόνους, και μπορείτε να αλλάξετε έτος με ένα κλικ.

Διαδραστικός χάρτης: εκπομπές CO₂ ανά χώρα

Πώς τον χρησιμοποιείτε: διαλέξτε έτος από το μενού Select year. Ο χάρτης, η λίστα By country και τα στατιστικά (σύνολο, μέσος όρος, διάμεσος) ενημερώνονται αυτόματα. Περάστε τον κέρσορα πάνω από έναν κύκλο για να δείτε τη χώρα και τις εκπομπές της.

Στη λίστα «By country» εμφανίζονται και ορισμένα σύνολα περιοχών (π.χ. Africa, South America), όχι μόνο μεμονωμένες χώρες. Τα δεδομένα του γραφήματος φτάνουν έως το 2018.

Τι μας λένε τα δεδομένα με μια ματιά

Ρίξτε μια ματιά στη λίστα για το 2018 και θα δείτε αμέσως το μοτίβο. Η Κίνα ξεπερνά τα 10.000 εκατ. τόνους CO₂, σχεδόν διπλάσια από τις ΗΠΑ (περίπου 5.400). Ακολουθούν η Ινδία, η Ρωσία και η Ιαπωνία. Λίγες χώρες κουβαλούν το μεγαλύτερο μέρος του βάρους.

Το πιο αποκαλυπτικό νούμερο όμως κρύβεται στα στατιστικά. Ο μέσος όρος ανά χώρα είναι περίπου 175 εκατ. τόνοι, ενώ ο διάμεσος μόλις 9,5. Τι σημαίνει αυτό; Η «τυπική» χώρα του κόσμου εκπέμπει ελάχιστα, και λίγοι γίγαντες τραβούν τον μέσο όρο ψηλά. Το βλέπετε και στο boxplot: σχεδόν όλες οι χώρες είναι στριμωγμένες κοντά στο μηδέν, και η Κίνα με τις ΗΠΑ «πετάνε» μακριά από τις υπόλοιπες.

Τρία πράγματα που αξίζει να ψάξετε στον χάρτη

• Βρείτε την Ελλάδα. Κάντε scroll στη λίστα By country και συγκρίνετε με γειτονικές χώρες. Θα δείτε ότι οι εκπομπές μιας χώρας εξαρτώνται κυρίως από το πώς παράγει ρεύμα και πόσο βιομηχανική είναι η οικονομία της.
• Αλλάξτε έτος. Πηγαίνετε μερικά χρόνια πίσω και παρατηρήστε πόσο γρήγορα μεγάλωσε ο «κύκλος» της Ασίας σε σχέση με την Ευρώπη.
• Συγκρίνετε μέσο όρο και διάμεσο. Αν η απόσταση μεγαλώνει με τα χρόνια, οι εκπομπές συγκεντρώνονται σε όλο και λιγότερες χώρες.

Συνολικές εκπομπές και κατά κεφαλήν: γιατί χρειάζεστε και τα δύο

Ο χάρτης δείχνει συνολικές εκπομπές. Είναι σωστό μέτρο για το πόσο CO₂ φτάνει στην ατμόσφαιρα, αλλά δεν λέει όλη την ιστορία. Μια χώρα με 1,4 δισ. κατοίκους θα έχει φυσικά μεγαλύτερο σύνολο από μια χώρα 10 εκατομμυρίων.

Γι' αυτό οι αναλυτές κοιτάζουν και τις κατά κεφαλήν εκπομπές, δηλαδή πόσους τόνους CO₂ αντιστοιχούν σε κάθε κάτοικο. Με αυτό το μέτρο, πολλές πλούσιες χώρες με μικρότερο πληθυσμό ανεβαίνουν απότομα στη λίστα. Αν θέλετε να εμβαθύνετε, δείτε την επισκόπηση εκπομπών CO₂ με στατιστικά και τάσεις και τις κορυφαίες πηγές CO₂ παγκοσμίως.

Τι άλλαξε μετά το 2018;

Τα δεδομένα του χάρτη σταματούν στο 2018, οπότε αξίζει μια ενημέρωση. Το 2020 οι εκπομπές έπεσαν προσωρινά λόγω της πανδημίας. Τα επόμενα χρόνια όμως επέστρεψαν και ξεπέρασαν τα προηγούμενα επίπεδα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Global Carbon Project, οι εκπομπές από ορυκτά καύσιμα έφτασαν περίπου τους 37 δισεκατομμύρια τόνους CO₂ το 2024.

Η μεγάλη εικόνα δεν άλλαξε: η Κίνα παραμένει πρώτη, η Ινδία ανεβαίνει γρήγορα, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση μειώνει σταθερά τις εκπομπές της. Στην Ελλάδα, η απολιγνιτοποίηση και η ραγδαία ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών και των αιολικών έχουν ρίξει αισθητά τις εκπομπές από την παραγωγή ρεύματος.

Γιατί σας αφορά: από τον χάρτη στον λογαριασμό σας

Τα νούμερα αυτά δεν μένουν σε κάποιο διεθνές συνέδριο. Περνούν κατευθείαν στην τσέπη μας:

• Τιμές ρεύματος: στην ΕΕ, κάθε τόνος CO₂ από σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής πληρώνεται μέσω του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (EU ETS). Αυτό το κόστος καταλήγει στον λογαριασμό. Δείτε την κατανομή κόστους και οφελών της EUA ανά τομέα.
• Επιχειρήσεις: όλο και περισσότερες εταιρείες καλούνται να μετρήσουν και να δημοσιεύσουν το αποτύπωμα άνθρακα τους, είτε για ESG αναφορές είτε επειδή το ζητούν πελάτες και τράπεζες.
• Νοικοκυριά: η ενεργειακή αναβάθμιση του σπιτιού, τα φωτοβολταϊκά στη στέγη και μια αντλία θερμότητας είναι οι πιο άμεσοι τρόποι να μειώσετε και τις εκπομπές και το κόστος ενέργειας.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια χώρα έχει τις περισσότερες εκπομπές CO₂;

Η Κίνα, με διαφορά. Στα δεδομένα του χάρτη για το 2018 ξεπερνά τα 10 δισεκατομμύρια τόνους, σχεδόν το διπλάσιο των ΗΠΑ.

Από πού προέρχονται τα δεδομένα;

Ο χάρτης είναι δημόσιο dashboard στο Tableau Public («World carbon emissions») και αφορά εκπομπές CO₂ σε εκατομμύρια τόνους ανά χώρα και έτος. Για τα πιο πρόσφατα στοιχεία, ανατρέξτε σε πηγές όπως το Global Carbon Project και η Eurostat.

Γιατί ο μέσος όρος είναι τόσο μεγαλύτερος από τον διάμεσο;

Επειδή η κατανομή είναι πολύ άνιση. Λίγες χώρες με τεράστιες εκπομπές ανεβάζουν τον μέσο όρο, ενώ η πλειονότητα των χωρών εκπέμπει σχετικά λίγο.

Η σειρά σας

Ο χάρτης δείχνει κάτι απλό αλλά δυνατό: η κλιματική κρίση έχει «διεύθυνση». Λίγες οικονομίες κάνουν τη μεγάλη διαφορά, αλλά κάθε χώρα, κάθε επιχείρηση και κάθε σπίτι μετράει στο άθροισμα.

Ποιο εύρημα σας εξέπληξε περισσότερο όταν αλλάξατε έτος; Πείτε μας τη γνώμη σας και μοιραστείτε τον χάρτη με κάποιον που λέει ότι «η Ελλάδα δεν παίζει κανέναν ρόλο». Για τους όρους που συναντήσατε, κρατήστε κοντά σας το Λεξικό CO₂.